Στον δημόσιο διάλογο γύρω από τις δυσλειτουργικές σχέσεις, η πιο συνηθισμένη συμβουλή που ακούει κανείς είναι: «Βάλε τα όριά σου».
Συνήθως, όταν λέμε «βάζω όρια», εννοούμε ότι επικοινωνούμε στον άλλον μια κόκκινη γραμμή, εξηγούμε τι μας ενοχλεί, ζητάμε σεβασμό, δηλώνουμε τι δεν ανεχόμαστε. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να λειτουργήσει σε σχέσεις ανάμεσα σε ανθρώπους με λειτουργική ενσυναίσθηση και διάθεση αμοιβαιότητας. Σε παθολογικές δυναμικές, όμως, απλώς δεν αρκεί. Τα λόγια από μόνα τους συχνά εκλαμβάνονται ως πρόσκληση για κλιμάκωση ή ως πεδίο περαιτέρω χειραγώγησης.
Όταν η πλήρης απομάκρυνση δεν είναι άμεσα εφικτή, όπως δηλαδή συμβαίνει συχνά στην οικογένεια, στον εργασιακό χώρο ή στη συνεπιμέλεια παιδιών, το ζήτημα παύει να είναι επικοινωνιακό και γίνεται στρατηγικό.
Εκεί χρειάζεται να περάσουμε στις επόμενες, πιο δύσκολες ερωτήσεις:
Πώς να έχει συνέπειες η συμπεριφορά του;
Τι του δημιουργεί πραγματικό κόστος;
Πώς γίνεται να μη με νοιάζει; (Όχι από γενική απάθεια ή κυνισμό, αλλά επειδή μόνο έτσι στερείται το συναισθηματικό «καύσιμο» που συντηρεί τη δυναμική της εκμετάλλευσης).
Σε μια τέτοια συνθήκη, τα όρια δεν επιβάλλονται με παρακάλια ούτε με αναλύσεις. Επιβάλλονται μέσω της ψυχικής και συμπεριφορικής απόστασης: μέσω της συναισθηματικής αποστασιοποίησης, της άρνησης επικύρωσης του «προσωπείου» του άλλου και της διαπραγμάτευσης από θέση πραγματικής ισχύος. Αν αποφασίσει κανείς να συνυπάρξει προσωρινά σε ένα τέτοιο περιβάλλον, απαιτείται «ζωή αθλητή» και καθημερινή πειθαρχία με έναν βασικό στόχο: τη συναισθηματική αποδέσμευση.
Αυτά τα ζητήματα, μαζί με τη νομική και ψυχολογική προετοιμασία στον εργασιακό χώρο, τη διάκριση ανάμεσα σε απαιτητικές και κακοποιητικές σχέσεις, αλλά και τους κινδύνους της πρόωρης συγχώρεσης, είχα την ευκαιρία να συζητήσω αναλυτικά με τη δημοσιογράφο και συγγραφέα Νεκταρία Βαρσάμη-Πουλτσίδη για την εφημερίδα CorfuPress, με αφορμή το βιβλίο μου «Αποχαιρετώντας τους τοξικούς ανθρώπους».
Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη τη συνέντευξη στον παρακάτω σύνδεσμο:
👉
Το βιβλίο «Αποχαιρετώντας τους τοξικούς ανθρώπους» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις iWrite.
